Hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 - 02/9/2026), mỗi chúng ta càng thêm trân trọng giá trị của độc lập, tự do và công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Để có mùa thu lịch sử năm 1945, Người đã trải qua một hành trình dài tìm đường cứu nước, cứu dân. Nối tiếp câu chuyện về những năm tháng tuổi thơ, bài viết này trở lại giai đoạn Nguyễn Tất Thành sống và học tập tại Huế - nơi lòng yêu nước được bồi đắp bằng những trải nghiệm thực tế và từng bước chuyển thành nhận thức, hành động.

Trở lại Huế giữa những biến động của đất nước

Năm 1906, Nguyễn Tất Thành theo cha trở lại Huế khi cụ Nguyễn Sinh Sắc được bổ nhiệm làm Thừa biện Bộ Lễ. Nếu quê hương Nghệ An đã nuôi dưỡng trong Người truyền thống hiếu học và lòng yêu nước, thì Huế - trung tâm chính trị, văn hóa của đất nước lúc bấy giờ - lại giúp người thanh niên ấy nhìn rõ hơn tình cảnh của một dân tộc mất độc lập.

Ở kinh đô, một bên là triều đình phong kiến ngày càng lệ thuộc vào thực dân Pháp, một bên là đời sống cơ cực của nhân dân dưới nhiều thứ thuế khóa và phu phen. Nguyễn Tất Thành có điều kiện chứng kiến sự đối lập giữa cảnh sống của tầng lớp thống trị với nỗi nhọc nhằn của đồng bào. Những điều mắt thấy, tai nghe khiến câu hỏi từng nảy sinh từ thuở thiếu thời trở nên day dứt hơn: Vì sao nhân dân ta phải sống trong cảnh áp bức, lầm than và con đường nào có thể đưa đất nước thoát khỏi ách nô lệ?

Từ trường học đến những nhận thức mới

Trong thời gian ở Huế, Nguyễn Tất Thành học tại Trường Tiểu học Pháp - Việt Đông Ba, sau đó học tại Trường Quốc học Huế. Đây là môi trường giúp Người tiếp cận cả Hán học và Tây học, học tiếng Pháp, tìm hiểu sách báo và mở rộng hiểu biết về thế giới. Bên cạnh kiến thức trong nhà trường, ảnh hưởng của những thầy giáo yêu nước và không khí sôi nổi của các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX đã góp phần làm phong phú nhận thức của Người về vận mệnh dân tộc.

Nguyễn Tất Thành khâm phục lòng yêu nước và ý chí cứu dân, cứu nước của các bậc tiền bối. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho Người thấy những con đường cứu nước đương thời vẫn chưa thể đưa dân tộc đến thắng lợi. Từ đó, trong tâm trí người thanh niên yêu nước dần hình thành nhu cầu phải tìm hiểu rộng hơn, phải nhìn ra thế giới để tìm một hướng đi phù hợp cho đất nước.

Phong trào chống thuế năm 1908 - Bước chuyển từ nhận thức đến hành động

Tháng 4 năm 1908, nông dân Thừa Thiên xuống đường phản đối sưu thuế và phu phen nặng nề. Trước cuộc đấu tranh chính đáng của đồng bào, Nguyễn Tất Thành đã tham gia phong trào chống thuế. Đây là một dấu mốc đáng nhớ trong thời niên thiếu của Người: lòng thương dân, yêu nước không còn chỉ là sự cảm nhận trước nỗi đau của đồng bào mà đã được thể hiện bằng hành động cụ thể.

Phong trào bị thực dân đàn áp, những người tham gia bị theo dõi và trừng phạt. Nguyễn Tất Thành cũng bị chính quyền thực dân để ý. Song chính trải nghiệm ấy giúp Người hiểu sâu sắc hơn sức mạnh của nhân dân, đồng thời nhận rõ sự tàn bạo của chế độ thuộc địa và những khó khăn của cuộc đấu tranh giành độc lập khi chưa có đường lối đúng đắn.

Từ Huế, khát vọng tìm một con đường mới dần hình thành

Khoảng giữa năm 1909, Nguyễn Tất Thành rời Trường Quốc học Huế, theo cha vào Bình Định. Giai đoạn sống và học tập tại Huế khép lại, nhưng những trải nghiệm ở đây đã trở thành một phần quan trọng trong quá trình hình thành chí hướng cứu nước của Người. Từ một cậu học trò giàu lòng yêu nước, Nguyễn Tất Thành từng bước trở thành người thanh niên có ý thức tìm kiếm một con đường mới cho dân tộc.

Ba mươi sáu năm sau, ngày 02/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Khát vọng độc lập từng được hun đúc từ nỗi đau mất nước, từ tình thương đối với đồng bào và những trải nghiệm trong thời niên thiếu đã được Người bền bỉ theo đuổi bằng cả cuộc đời hoạt động cách mạng.

Trân trọng độc lập bằng những việc làm thiết thực

Quốc khánh 2/9 không chỉ là dịp tự hào về một mốc son chói lọi của dân tộc, mà còn nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm gìn giữ và vun đắp những giá trị mà các thế hệ đi trước đã hy sinh để giành được. Từ câu chuyện Nguyễn Tất Thành ở Huế, chúng ta hiểu rằng lý tưởng lớn được hình thành từ tình yêu con người, sự quan tâm đến đời sống của nhân dân, tinh thần ham học hỏi và dũng khí hành động vì điều đúng đắn.

Đối với viên chức, người lao động và học sinh Trường Trung cấp Nông lâm nghiệp, học tập và làm theo Bác cần được thể hiện bằng những việc làm gần gũi, thiết thực: tận tụy với nhiệm vụ; trách nhiệm trong giảng dạy, học tập và lao động; đoàn kết, nhân ái; chủ động rèn luyện tri thức, kỹ năng; biết đặt lợi ích của tập thể và cộng đồng bên cạnh lợi ích của bản thân. Mỗi giờ học nghiêm túc, mỗi công việc được hoàn thành bằng tinh thần trách nhiệm, mỗi hành động sẻ chia với người khác đều góp phần làm cho giá trị của độc lập, tự do trở nên ý nghĩa hơn trong cuộc sống hôm nay.

Từ những năm tháng ở Huế, hành trình của Nguyễn Tất Thành tiếp tục hướng về phương Nam. Phía trước Người là một quyết định lớn lao: rời Tổ quốc để tìm con đường giải phóng dân tộc. Đó sẽ là chặng đường tiếp theo trong câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.