Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, vì độc lập của Tổ quốc, vì tự do, hạnh phúc của Nhân dân. Để hiểu hơn về cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Người, chúng ta hãy trở về với những năm tháng tuổi thơ, nơi những hạt mầm đầu tiên của lòng yêu nước, thương dân được hình thành từ mái ấm gia đình, truyền thống quê hương và hoàn cảnh của một đất nước đang chịu ách đô hộ của thực dân.

Sinh ra khi quê hương, đất nước còn chìm trong cảnh mất độc lập

Chủ tịch Hồ Chí Minh, thuở nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, sinh ngày 19 tháng 5 năm 1890, tại làng Hoàng Trù, quê ngoại của Người, thuộc huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

Người sinh ra vào một giai đoạn đặc biệt đau thương của lịch sử dân tộc. Đất nước Việt Nam đã bị thực dân Pháp xâm lược và đặt ách thống trị. Nhân dân phải chịu nhiều tầng áp bức, cuộc sống vô cùng khó khăn. Các phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của nhân dân ta diễn ra liên tục nhưng chưa tìm được con đường đưa dân tộc đến thắng lợi. Đó chính là hoàn cảnh lịch sử mà cậu bé Nguyễn Sinh Cung cất tiếng khóc chào đời. Người sinh ra trên mảnh đất Nghệ An giàu truyền thống văn hóa, hiếu học và yêu nước. Quê hương Nam Đàn của Người là vùng đất đã sản sinh nhiều nhà Nho, sĩ phu và những người con yêu nước, sẵn sàng đứng lên trước vận mệnh của quê hương, đất nước. Từ mảnh đất ấy, truyền thống yêu nước và tinh thần bất khuất của dân tộc đã từng bước thấm vào tâm hồn Nguyễn Sinh Cung ngay từ những năm tháng đầu đời.

Mái ấm gia đình - nơi gieo những hạt mầm đầu tiên

Nguyễn Sinh Cung sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước, có nguồn gốc nông dân. Thân phụ của Người là cụ Nguyễn Sinh Sắc, một nhà Nho có ý chí, nghị lực và tinh thần hiếu học. Tuổi thơ gặp nhiều khó khăn, sớm mồ côi cha mẹ, nhưng bằng nghị lực và sự khổ luyện, cụ đã kiên trì học tập, đỗ Cử nhân năm 1894 và đỗ Phó bảng năm 1901.

Cụ Nguyễn Sinh Sắc không chỉ coi trọng việc học mà còn là người quan tâm sâu sắc đến cuộc sống của nhân dân và vận mệnh đất nước. Những suy nghĩ, nhân cách và tinh thần ấy của người cha đã có ảnh hưởng sâu sắc đến các con, trong đó có Nguyễn Sinh Cung. Thân mẫu của Người là bà Hoàng Thị Loan, một người phụ nữ Việt Nam cần cù, đảm đang, nhân hậu và giàu đức hy sinh. Bằng lao động của mình, bà cùng chồng chăm lo cho gia đình, nuôi dưỡng và giáo dục các con. Từ người cha, Nguyễn Sinh Cung sớm được tiếp nhận tinh thần hiếu học, nghị lực và sự quan tâm đến đất nước, nhân dân. Từ người mẹ, Người cảm nhận những bài học đầu tiên về lao động, lòng nhân hậu, tình yêu thương và sự hy sinh. Chính mái ấm gia đình bình dị ấy đã trở thành chiếc nôi đầu tiên nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách của Người.

Những câu chuyện về đất nước bên người cha

Tuổi thơ của Nguyễn Sinh Cung gắn với một môi trường gia đình đậm truyền thống Nho học. Ông ngoại của Người là cụ Hoàng Đường, một nhà Nho mở lớp dạy chữ Hán tại nhà. Bởi vậy, từ nhỏ Nguyễn Sinh Cung đã được sống trong không gian coi trọng việc học, đạo lý và nghĩa tình. Đặc biệt, thân phụ Nguyễn Sinh Sắc có mối quan hệ với nhiều nhà Nho và sĩ phu yêu nước trong vùng. Qua những mối quan hệ của cha, Nguyễn Sinh Cung - Nguyễn Tất Thành có điều kiện được nghe những câu chuyện về thời cuộc, về cảnh nước mất, về các phong trào chống thực dân Pháp và những trăn trở của các bậc sĩ phu trước vận mệnh dân tộc. Có lẽ với một cậu bé lúc ấy, chưa thể hiểu hết những câu chuyện lớn lao của người lớn về vận mệnh quốc gia. Nhưng từng câu chuyện được nghe, từng con người được gặp, từng điều được chứng kiến đã dần gieo vào tâm hồn Người những câu hỏi đầu tiên về quê hương và đất nước.

Vì sao đất nước mình lại mất độc lập? Vì sao đồng bào mình phải chịu cảnh lầm than? Làm thế nào để cứu nước, cứu dân?

Những câu hỏi ấy rồi sẽ theo Người trong suốt những năm tháng tuổi trẻ. Tuổi thơ sớm trải qua gian khó. Tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ có tình yêu thương của gia đình mà còn sớm trải qua nhiều khó khăn, mất mát. Năm 1895, Nguyễn Sinh Cung cùng cha mẹ và anh trai vào Huế khi cụ Nguyễn Sinh Sắc tiếp tục việc học và thi cử. Cuộc sống gia đình nơi kinh thành còn nhiều thiếu thốn. Người cha phải vừa học vừa tìm cách trang trải cuộc sống; người mẹ cần mẫn dệt vải, chăm lo cho chồng con.

Đặc biệt, năm 1901, bà Hoàng Thị Loan qua đời tại Huế khi Nguyễn Sinh Cung còn nhỏ. Sự mất mát tình mẫu tử cùng những khó khăn mà gia đình từng trải qua đã trở thành một phần trong ký ức tuổi thơ của Người. Trở về quê hương, Nguyễn Sinh Cung tiếp tục lớn lên giữa tình yêu thương của gia đình, bà con quê nhà và không khí của một vùng đất giàu truyền thống yêu nước. Cũng trong năm 1901, sau khi cụ Nguyễn Sinh Sắc đỗ Phó bảng, Nguyễn Sinh Cung được đổi tên thành Nguyễn Tất Thành. Một chặng đường mới của cuộc đời Người bắt đầu từ đó.

Từ tình yêu gia đình đến tình yêu quê hương, đất nước

Nhìn lại những năm tháng tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta có thể thấy những phẩm chất cao đẹp của Người sau này không phải tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình được vun đắp từ rất sớm. Gia đình đã trao cho Người tình yêu thương, lòng nhân hậu, tinh thần hiếu học và nghị lực vượt qua khó khăn. Quê hương Nghệ An trao cho Người truyền thống văn hóa, tinh thần bất khuất và lòng yêu nước. Hoàn cảnh đất nước giúp Người sớm cảm nhận nỗi đau của một dân tộc mất độc lập và cuộc sống cơ cực của nhân dân. Và qua người cha cùng những sĩ phu yêu nước, những suy nghĩ đầu tiên về vận mệnh dân tộc từng bước được hình thành trong tâm hồn Nguyễn Tất Thành. Từ tình yêu đối với cha mẹ, gia đình và quê hương, tình yêu ấy ngày càng lớn lên thành tình yêu đồng bào, tình yêu Tổ quốc. Đó chính là những hạt mầm đầu tiên góp phần hình thành nên một nhân cách lớn.

Một tuổi thơ bình dị - khởi đầu của một hành trình vĩ đại

Từ cậu bé Nguyễn Sinh Cung nơi làng quê Nam Đàn, không ai khi ấy có thể biết rằng người con của một gia đình nhà Nho bình dị ấy sau này sẽ trở thành Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, người dành trọn cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.

Nhưng nhìn lại hành trình của Người, chúng ta càng hiểu rằng những điều lớn lao thường được bắt đầu từ những giá trị rất gần gũi: tình yêu gia đình, tình yêu quê hương, lòng thương người, tinh thần ham học hỏi và trách nhiệm trước những khó khăn của cộng đồng, đất nước. Đó cũng chính là giá trị mà mỗi viên chức, người lao động và học sinh của Trường Trung cấp Nông lâm nghiệp có thể học tập từ những năm tháng tuổi thơ của Bác. Học Bác trước hết có thể bắt đầu từ những việc bình dị mỗi ngày: kính trọng cha mẹ, thầy cô; yêu thương và giúp đỡ mọi người; chăm chỉ học tập và lao động; sống có trách nhiệm; biết trân trọng quê hương, đất nước và luôn cố gắng để trở thành người có ích cho xã hội. Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ những năm tháng tuổi thơ ấy, nhưng câu chuyện về cậu bé Nguyễn Sinh Cung vẫn để lại cho các thế hệ hôm nay một bài học giản dị mà sâu sắc: Tình yêu Tổ quốc được nuôi dưỡng từ tình yêu gia đình, quê hương và đồng bào; những việc lớn lao có thể bắt đầu từ những suy nghĩ và hành động tốt đẹp, bình dị nhất trong cuộc sống hằng ngày.

Thực hiện biên tập: Đình Linh